Seder Kodashim · Massechet Arachin · Perek Guimel · Mishná 2 de 5

O campo de herança: areias do distrito e pomares de Sebaste

בִּשְׂדֵה אֲחֻזָּה לְהָקֵל וּלְהַחֲמִיר
Mishná (ed. Torat Emet, domínio público) · tradução original PT-BR

A Mishná · הַמִּשְׁנָה

A soma fixa para o campo de herança, o valor real para o campo comprado, e a opinião de Rabi Eliezer sobre o quinto

Em campo de herança há o que é para leniência e o que é para rigor: como assim? Tanto aquele que consagra nas areias do distrito quanto aquele que consagra nos pomares de Sebaste dá, por área de semeadura de um kor de cevada, cinquenta siclos de prata. E em campo comprado, dá o seu valor. Rabi Eliezer diz: tanto campo de herança quanto campo comprado. Qual a diferença entre campo de herança e campo comprado? Apenas que em campo de herança acrescenta um quinto, e em campo comprado não acrescenta um quinto.

— Esta mishná desenvolve o segundo caso anunciado na mishná anterior. Quando alguém consagra ao Templo um campo de herança — isto é, um campo recebido por herança familiar, dentro da terra de Israel —, a Torá fixa o valor de resgate em cinquenta siclos de prata para cada área capaz de receber a semeadura de um kor de cevada, independentemente da qualidade real do solo. Assim, tanto faz consagrar terreno arenoso e pouco fértil ao redor de uma cidade — onde há leniência, pois vale pouco no mercado mas se resgata pelo valor fixo, geralmente maior — quanto consagrar os pomares luxuriantes de Sebaste, de altíssimo valor comercial — onde há rigor, pois mesmo um campo tão valioso se resgata pela mesma soma fixa, bem menor que seu preço real. Já o campo comprado — adquirido no mercado, e não herdado — não segue essa tabela fixa: quem o consagra e deseja resgatá-lo paga exatamente o seu valor de mercado real, seja este maior ou menor que a tabela da Torá. Rabi Eliezer discorda desta última distinção: para ele, tanto o campo de herança quanto o campo comprado seguem a mesma tabela fixa de cinquenta siclos por kor de cevada. A única diferença real entre os dois, segundo Rabi Eliezer, é que apenas no resgate do campo de herança o dono original acrescenta um quinto ao valor pago, obrigação que não se aplica ao campo comprado.

בִּשְׂדֵה אֲחֻזָּה לְהָקֵל וּלְהַחֲמִיר. כֵּיצַד. אֶחָד הַמַּקְדִּישׁ בְּחוֹלַת הַמָּחוֹז וְאֶחָד הַמַּקְדִּישׁ בְּפַרְדְּסוֹת סְבַּסְטִי, נוֹתֵן בְּזֶרַע חֹמֶר שְׂעֹרִים חֲמִשִּׁים שֶׁקֶל כֶּסֶף. וּבִשְׂדֵה מִקְנָה, נוֹתֵן אֶת שָׁוְיוֹ. רַבִּי אֱלִיעֶזֶר אוֹמֵר, אֶחָד שְׂדֵה אֲחֻזָּה וְאֶחָד שְׂדֵה מִקְנָה. מַה בֵּין שְׂדֵה אֲחֻזָּה לִשְׂדֵה מִקְנָה. אֶלָּא שֶׁבִּשְׂדֵה אֲחֻזָּה נוֹתֵן חֹמֶשׁ, וּבִשְׂדֵה מִקְנָה אֵינוֹ נוֹתֵן חֹמֶשׁ:

Fontes bíblicas · מְקוֹרוֹת

Vayikra 27:16
וְאִ֣ם ׀ מִשְּׂדֵ֣ה אֲחֻזָּת֗וֹ יַקְדִּ֥ישׁ אִישׁ֙ לַֽיהֹוָ֔ה וְהָיָ֥ה עֶרְכְּךָ֖ לְפִ֣י זַרְע֑וֹ זֶ֚רַע חֹ֣מֶר שְׂעֹרִ֔ים בַּחֲמִשִּׁ֖ים שֶׁ֥קֶל כָּֽסֶף׃
“E se um homem consagrar ao Eterno parte do campo de sua herança, a tua avaliação será conforme a sua semeadura: uma semeadura de um kor de cevada por cinquenta siclos de prata.”
Vayikra 27:23
וְחִשַּׁב־ל֣וֹ הַכֹּהֵ֗ן אֵ֚ת מִכְסַ֣ת הָֽעֶרְכְּךָ֔ עַ֖ד שְׁנַ֣ת הַיֹּבֵ֑ל וְנָתַ֤ן אֶת־הָעֶרְכְּךָ֙ בַּיּ֣וֹם הַה֔וּא קֹ֖דֶשׁ לַיהֹוָֽה׃
“E o sacerdote lhe calculará a soma da avaliação até o ano do jubileu, e ele dará a avaliação naquele dia como coisa santa ao Eterno.”
O primeiro versículo (27:16) é a base do resgate fixo do campo de herança: cinquenta siclos por área de semeadura de um kor de cevada, sem relação com a qualidade real do solo. O segundo (27:23), referente ao campo comprado, fala em “calcular a soma” (מִכְסַת) — termo que a Guemará, seguida por Rambam e Bartenura, interpreta como referindo-se ao valor real de mercado, e não a uma tabela fixa.

Halachot · הֲלָכוֹת

Rambam · Perush HaMishná, Arachin 3:2
בשדה אחוזה להקל ולהחמיר כיצד אחד כו': אמר רחמנא על שדה האחוזה והיא הארץ שהיא ירושה בידו ואם משדה אחוזתו יקדיש איש לה' וגו' בין שהיתה הארץ הזאה משובחת שבא"י או רעה שבא"י ויש לך לדעת שמי שמקדש שדה מלא אילנות משדה אחוזה מחשבין האילנות בשוויין ומודדים האדמה ומעריכים זרע חמר שעורים בחמשים שקל כסף ובשדה מקנה אמר ואם את שדה מקנתו אשר לא משדה אחוזתו יקדיש לה' וחשב לו הכהן את מכסת הערכך ומכסת הוא דמים והוא מה שאמר אין מכסת אלא דמים וכן הוא אומר והרמות מכס לה' ורבי אליעזר אומר הואיל ונאמר בשדה אחוזה וחשב ובשדה מקנה וחשב נדון אותו בג"ש שדה מקנה כשדה אחוזה זולתי בתוספת חומש בשדה אחוזה לבדה ואינו חייב בו בשדה מקנה. וכבר ידעת שחומר הוא כור והכור ל' סאה וכבר בארנו שיעור הסאה במנחות וזולתו ומה שאמר זרע חומר שעורים ר"ל מקום לזריעה שהוא ל' סאה משעורים והוא גדול יותר מזריעת ל' סאה של חטים ואין הלכה כר"א:

Rambam explica que a Torá, ao falar do campo de herança, fixa a avaliação em cinquenta siclos por área de semeadura de um kor de cevada, seja a terra a mais fértil de Israel ou a mais pobre. Quando alguém consagra um campo de herança plantado de árvores, avalia-se as árvores por seu valor real e mede-se a terra separadamente pela tabela fixa. Já sobre o campo comprado, a Torá usa a expressão “o sacerdote lhe calculará a soma da avaliação”, e “soma” (michsat) significa dinheiro — ou seja, o valor real de mercado, como em outro versículo que usa o mesmo termo para tributo em dinheiro. Rambam relata a opinião de Rabi Eliezer, que deriva por analogia verbal entre os dois versículos que ambos os campos seguem a mesma tabela fixa, diferindo apenas quanto ao acréscimo de um quinto, exigido só no campo de herança — mas conclui que a halachá não segue Rabi Eliezer.

Bartenura · Arachin 3:2
בְּחוֹלַת הַמָּחוֹז. סְבִיבוֹת הָעִיר, שֶׁאֵינָהּ מְשֻׁבַּחַת כָּל כָּךְ מִפְּנֵי מִדְרַס הָרַגְלַיִם: בְּפַרְדְּסוֹת סְבַסְטִי. שֵׁם מָקוֹם, וְהָאִילָנוֹת שָׁם מְעֻלִּים מְאֹד: בֵּית זֶרַע חֹמֶר שְׂעֹרִים בַּחֲמִשִּׁים שֶׁקֶל כֶּסֶף. אִם תְּחִלַּת הַיּוֹבֵל הִיא. וְאִם לָאו, מְגָרֵעַ מִשָּׁנִים שֶׁעָבְרוּ סֶלַע וּפֻנְדְיוֹן לְשָׁנָה: וּבִשְׂדֵה מִקְנָה נוֹתֵן אֶת שָׁוְיוֹ. דְּבִשְׂדֵה מִקְנָה כְתִיב וְחִשַּׁב לוֹ הַכֹּהֵן אֶת מִכְסַת הָעֶרְכְּךָ, וְאֵין מִכְסַת אֶלָּא מִנְיַן דָּמִים: וּבִשְׂדֵה מִקְנָה אֵינוֹ נוֹתֵן חֹמֶשׁ. וְאֵין הֲלָכָה כְּרַבִּי אֱלִיעֶזֶר:

Bartenura identifica os dois extremos citados na mishná: as “areias do distrito” são os terrenos ao redor da cidade, pouco valorizados por serem pisoteados constantemente; os “pomares de Sebaste” são um lugar cujas árvores eram excepcionalmente valiosas. Explica que a soma de cinquenta siclos por área de um kor de cevada vale plenamente se a consagração ocorre logo no início do ciclo do jubileu; caso contrário, desconta-se um selá e um pundeon por cada ano já decorrido do ciclo. Sobre o campo comprado, confirma que a expressão bíblica “calculará a soma” se refere ao número real de moedas, isto é, ao valor de mercado — e conclui, como Rambam, que a halachá não segue Rabi Eliezer.

Perush — os Mefarshim · פֵּרוּשׁ הַמְּפָרְשִׁים

Rashi רַשִׁ"י
Arachin 14a, sobre a Guemará desta mishná
מתני' אחד המקדיש — שדה בחולת המחוז סביבות עיר שאינה חשובה כ"כ מפני מדרס הרגלים. חולת סביבות כמו מחול הכרם (כלאים פ"ד מ"א). (ל"א) מחוז עיר. ל"א מחוז שם מקום שלא היו שדותיו חשובין: פרדיסות סבסטי — כרמים של אותו מקום ומעולים הם מאוד: נותן — מי שפודה אותם בין בעלים בין אדם אחר בבית זרע חומר שעורים חמשים שקל כסף אם תחלת היובל היה ואם לא מגרע לפי השנים שעברו סלע ופונדיון לשנה כדכתיב קרא:

Rashi identifica a “areia do distrito” como os campos ao redor de uma cidade, de valor reduzido por causa do pisoteio constante, comparando a palavra cholat a expressão semelhante usada em outro contexto agrícola na Mishná. Explica que “Sebaste” é o nome de um lugar cujos pomares eram excelentes. E detalha que quem resgata o campo — seja o próprio dono, seja outra pessoa — paga cinquenta siclos por área de um kor de cevada apenas se o resgate ocorrer no início do ciclo do jubileu; caso contrário, desconta-se um selá e um pundeon por cada ano já passado, conforme está escrito no próprio versículo.