Seder Moed · Massechet Pessachim · Perek Zayin · Mishná 1 de 13

Como se assa o korban Pessach

כֵּיצַד צוֹלִין אֶת הַפֶּסַח
Mishná (ed. Torat Emet, domínio público) · tradução original PT-BR

A Mishná · הַמִּשְׁנָה

Abre o Perek Zayin com a técnica de assar o korban Pessach conforme Rabi Yossei HaGelili: um espeto de madeira de romãzeira, enfiado da boca ao orifício de saída, com as patas e as entranhas do animal colocadas dentro dele para assar junto.

Como se assa o Pessach? Trazem um espeto de romãzeira, enfiam-no desde sua boca até seu orifício de saída, e colocam suas patas e suas entranhas dentro dele — palavras de Rabi Yossei HaGelili.A madeira de romãzeira é escolhida porque, ao contrário de outras madeiras, não solta líquido quando aquecida — algo essencial, pois qualquer umidade liberada pelo espeto tornaria o assado parcialmente cozido em líquido, violando a exigência de que o korban seja "assado ao fogo". O espeto atravessa o animal inteiro, de uma extremidade a outra, e as patas e as entranhas, depois de removidas, são recolocadas dentro da cavidade do animal para serem assadas junto com o corpo, como se fossem parte dele.

כֵּיצַד צוֹלִין אֶת הַפֶּסַח, מְבִיאִין שַׁפּוּד שֶׁל רִמּוֹן, תּוֹחֲבוֹ מִתּוֹךְ פִּיו עַד בֵּית נְקוּבָתוֹ, וְנוֹתֵן אֶת כְּרָעָיו וְאֶת בְּנֵי מֵעָיו לְתוֹכוֹ, דִּבְרֵי רַבִּי יוֹסֵי הַגְּלִילִי.
Traz a objeção de Rabi Akiva, que considera essa colocação das entranhas dentro do animal uma forma disfarçada de cozimento, e propõe penduradas por fora como alternativa — divergência cuja halachá segue Rabi Akiva.

Rabi Akiva diz: isso é uma espécie de cozimento; ao invés, pendura-se as entranhas por fora dele.Rabi Akiva discorda: colocar as entranhas dentro da cavidade do animal para assar equivale, na prática, a cozinhá-las dentro de um recipiente fechado, pois os líquidos que elas soltam ao esquentar ficam retidos ali dentro, cozinhando o próprio animal por dentro em vez de assá-lo apenas pelo calor direto do fogo. Por isso, Rabi Akiva propõe que as patas e as entranhas sejam penduradas do lado de fora do animal, presas no mesmo espeto acima de sua boca, de modo que assem separadamente, expostas ao fogo, sem cozinhar o corpo do animal por dentro. A halachá segue Rabi Akiva.

רַבִּי עֲקִיבָא אוֹמֵר, כְּמִין בִּשּׁוּל הוּא זֶה, אֶלָּא תוֹלִין חוּצָה לוֹ:

Fonte na Torá · מָקוֹר בַּתּוֹרָה

Shemot 12:9
אַל תֹּאכְלוּ מִמֶּנּוּ נָא וּבָשֵׁל מְבֻשָּׁל בַּמָּיִם, כִּי אִם צְלִי אֵשׁ, רֹאשׁוֹ עַל כְּרָעָיו וְעַל קִרְבּוֹ.
Não comereis dele cru, nem cozido em água, mas assado ao fogo — sua cabeça com suas pernas e com suas entranhas.

Este versículo é a fonte direta da mishná: ele exige que o korban Pessach seja assado ao fogo por inteiro, incluindo suas pernas e entranhas junto com o corpo, e proíbe explicitamente que seja cozido em água. É dessa dupla exigência — assar tudo junto e nunca deixar que se torne "cozido" de qualquer forma — que nasce toda a disputa da mishná: Rabi Yossei HaGelili entende que colocar as entranhas dentro do animal cumpre literalmente "sua cabeça com suas pernas e com suas entranhas", enquanto Rabi Akiva teme que essa mesma prática viole "nem cozido em água", já que os líquidos retidos internamente acabam cozinhando o animal por dentro.

Halachot · הֲלָכוֹת

O Rambam, no Perush HaMishná, explica a razão prática da escolha da madeira de romãzeira e fixa a halachá conforme Rabi Akiva.

Rambam · Perush HaMishná, Pessachim 7:1
מַה שֶּׁבָּחֲרוּ עֵץ שֶׁל רִמּוֹן הוּא לְפִי שֶׁאֵין יוֹצְאִין מִמֶּנּוּ מַיִם כְּשֶׁיֵּחַם כְּדֵי שֶׁלֹּא יְהֵא בָּשֵׁל מְבֻשָּׁל בַּמַּיִם, וְהֲלָכָה כְּרַבִּי עֲקִיבָא.

A razão pela qual escolheram a madeira de romãzeira é que dela não sai líquido quando se aquece, para que não se torne cozido em água; e a halachá segue Rabi Akiva.

Perush — os Mefarshim · הַמְּפָרְשִׁים

Bartenura detalha por que apenas a madeira de romãzeira serve para o espeto e explica a objeção de Rabi Akiva; Rashi, na Guemará, acrescenta a base bíblica da exigência de "assado ao fogo" contra qualquer outra forma de cozimento.

Rambam · פֵּרוּשׁ הַמִּשְׁנָה
Comentário à Mishná, Pessachim 7:1
כֵּיצַד צוֹלִין אֶת הַפֶּסַח מְבִיאִין שַׁפּוּד כוּ': מַה שֶּׁבָּחֲרוּ עֵץ שֶׁל רִמּוֹן הוּא לְפִי שֶׁאֵין יוֹצְאִין מִמֶּנּוּ מַיִם כְּשֶׁיֵּחַם כְּדֵי שֶׁלֹּא יְהֵא בָּשֵׁל מְבֻשָּׁל בַּמַּיִם וְהֲלָכָה כְּרַבִּי עֲקִיבָא.

"Como se assa o Pessach? Trazem um espeto etc.": a razão pela qual escolheram a madeira de romãzeira é que dela não sai líquido quando se aquece, para que não se torne cozido em água; e a halachá segue Rabi Akiva.

Bartenura · בַּרְטְנוּרָא
Comentário à Mishná, Pessachim 7:1
כֵּיצַד צוֹלִין. שַׁפּוּד שֶׁל רִמּוֹן. וְלֹא שְׁאָר עֵצִים, דְּמַפְּקִי מַיָּא וַהֲוָה לֵיהּ בָּשֵׁל מְבֻשָּׁל בַּמַּיִם, וְרִמּוֹן לֹא מַפִּיק מַיָּא. וּבְשַׁפּוּד שֶׁל מַתֶּכֶת לֹא, כְּדִלְקַמָּן, דְּחַם מִקְצָתוֹ חַם כֻּלּוֹ וְנִצְלֶה מֵחֲמַת שַׁפּוּד, וְרַחֲמָנָא אָמַר צְלִי אֵשׁ וְלֹא צְלִי דָבָר אַחֵר: כְּמִין בִּשּׁוּל הוּא זֶה. שֶׁמִּתְבַּשְּׁלִין בְּנֵי מֵעָיו לְתוֹכוֹ כִּבְתוֹךְ הַקְּדֵרָה: תּוֹלִין חוּצָה לוֹ. תּוֹחֲבָן בַּשַּׁפּוּד לְמַעְלָה מִפִּיו שֶׁל טָלֶה. וַהֲלָכָה כְּרַבִּי עֲקִיבָא.

"Como se assa": "espeto de romãzeira" — e não outras madeiras, pois soltam líquido e ficaria como cozido em água, e a romãzeira não solta líquido. E com espeto de metal, não — como se explica adiante, pois quando parte dele esquenta, tudo esquenta, e o animal fica assado por causa do espeto, e o Misericordioso disse "assado ao fogo" e não assado por causa de outra coisa.

"Isso é uma espécie de cozimento" — pois as entranhas se cozinham dentro dele como dentro de uma panela. "Pendura-se por fora dele" — enfiam-nas no espeto acima da boca do cordeiro. E a halachá segue Rabi Akiva.

Rashi · רַשִׁ״י
Comentário à Guemará, Pessachim 74a
מַתְנִי' כֵּיצַד צוֹלִין — שַׁפּוּד שֶׁל רִמּוֹן. טַעְמָא מְפָרֵשׁ בַּגְּמָרָא: וְנוֹתֵן אֶת כְּרָעָיו כוּ' — כִּדְכְתִיב צְלִי אֵשׁ רֹאשׁוֹ עַל כְּרָעָיו וְגוֹ' כֻּלּוֹ כְּאֶחָד מַשְׁמַע: כְּמִין בִּשּׁוּל הוּא זֶה — שֶׁמְּבַשֵּׁל בְּנֵי מֵעָיו בְּתוֹכוֹ כְּמוֹ בְּתוֹךְ הַקְּדֵרָה: תּוֹלִין חוּצָה לוֹ — תּוֹחֲבָן בַּשַּׁפּוּד לְמַעְלָה מִפִּיו שֶׁל טָלֶה.

"Mishná: como se assa" — "espeto de romãzeira": a razão se explica na Guemará.

"E coloca suas patas etc." — como está escrito "assado ao fogo, sua cabeça com suas pernas" etc., dando a entender que tudo é assado como um só.

"Isso é uma espécie de cozimento" — pois ele cozinha suas entranhas dentro dele como dentro de uma panela. "Pendura-se por fora dele" — enfiam-nas no espeto acima da boca do cordeiro.