A Mishná · הַמִּשְׁנָה
O limite dos três montes por bet-seá, o excedente e a disputa sobre o depósito único de esterco
Faz o homem em seu campo três montes de esterco por bet-seá. Mais que isso, escava (o local para que fique reconhecível como depósito) — palavras de Rabi Shimon; e os sábios proíbem, a menos que aprofunde três (tefachim) ou eleve três. Faz o homem de seu esterco um depósito (único, sem limite de quantidade); Rabi Meir proíbe, a menos que aprofunde três ou eleve três. Se tinha pouca quantidade, vai acrescentando a ele. Rabi Elazar ben Azariá proíbe, a menos que aprofunde três, ou eleve três, ou o coloque sobre a rocha.
עוֹשֶׂה אָדָם אֶת שָׂדֵהוּ שָׁלֹשׁ שָׁלֹשׁ אַשְׁפַּתּוֹת לְבֵית סְאָה. יָתֵר מִכָּאן, מַחֲצִיב, דִּבְרֵי רַבִּי שִׁמְעוֹן. וַחֲכָמִים אוֹסְרִין, עַד שֶׁיַּעֲמִיק שְׁלֹשָׁה, אוֹ עַד שֶׁיַּגְבִּיהַּ שְׁלֹשָׁה. עוֹשֶׂה אָדָם אֶת זִבְלוֹ אוֹצָר. רַבִּי מֵאִיר אוֹסֵר, עַד שֶׁיַּעֲמִיק שְׁלֹשָׁה, אוֹ עַד שֶׁיַּגְבִּיהַּ שְׁלֹשָׁה. הָיָה לוֹ דָבָר מֻעָט, מוֹסִיף עָלָיו וְהוֹלֵךְ. רַבִּי אֶלְעָזָר בֶּן עֲזַרְיָה אוֹסֵר, עַד שֶׁיַּעֲמִיק שְׁלֹשָׁה, אוֹ עַד שֶׁיַּגְבִּיהַּ שְׁלֹשָׁה, אוֹ עַד שֶׁיִּתֵּן עַל הַסָּלַע:
Fontes da Torá · מְקוֹרוֹת בַּתּוֹרָה
A mishná continua desenvolvendo os limites que evitam a aparência de lavoura proibida por "teu campo não semearás" (Vayikrá 25:4), agora tratando do excedente além dos três montes permitidos.
Vayikrá (Levítico) 25:4
שָׂדְךָ לֹא תִזְרָע וְכַרְמְךָ לֹא תִזְמֹר.
"Teu campo não semearás, e tua vinha não podarás" (Vayikrá 25:4).
Diferenciar o depósito da adubação. Depois de fixar (3:2) o limite de três montes por bet-seá, esta mishná discute duas situações em que se poderia exceder essa medida: (1) quando alguém quer fazer mais de três montes na mesma área — Rabi Shimon exige apenas que escave o lugar, tornando-o reconhecível como depósito, enquanto os sábios exigem uma diferença de altura de três tefachim (para cima ou para baixo) em relação ao solo do campo; (2) quando alguém quer reunir todo o seu esterco num único grande depósito, sem se preocupar com a medida por bet-seá — o que Rabi Meir também condiciona à diferença de altura. A lógica comum a todas essas opiniões é a mesma: qualquer sinal visível de que o monte de esterco não está "no nível do campo" — seja por estar rebaixado, elevado, ou colocado sobre uma rocha estéril — evidencia que não se trata de adubação disfarçada, mas de simples armazenamento.
Halachot · הֲלָכוֹת
Como esta Mishná foi codificada em lei prática pelo Rambam.
Rambam · Mishné Torá, Hilchot Shemitá veYovel 2:2-3
וְהָרוֹצֶה לַעֲשׂוֹת כָּל שָׂדֵהוּ שָׁלֹשׁ שָׁלֹשׁ אַשְׁפַּתּוֹת לְתוֹךְ בֵּית סְאָה עוֹשֶׂה. וְהָרוֹצֶה לַעֲשׂוֹת זִבְלוֹ אוֹצָר עוֹשֶׂה: הָיָה מַעֲמִיד הַזֶּבֶל עַל הַסֶּלַע אוֹ שֶׁהֶעֱמִיק בָּאָרֶץ שְׁלֹשָׁה טְפָחִים וְהֶעֱרִים הַזֶּבֶל אוֹ שֶׁבָּנָה עַל הָאָרֶץ גֹּבַהּ שְׁלֹשָׁה וְהֶעֱמִיד עָלָיו הַזֶּבֶל, אֵינוֹ צָרִיךְ שִׁעוּר, אֲפִלּוּ עָשָׂה כֵּן כַּמָּה אַשְׁפַּתּוֹת לְתוֹךְ בֵּית סְאָה בֵּין גְּדוֹלוֹת בֵּין קְטַנּוֹת מֻתָּר, שֶׁהֲרֵי הַדָּבָר נִכָּר שֶׁאֵינָן לַעֲבוֹדַת הָאָרֶץ אֶלָּא לִכְנִיסַת הַזֶּבֶל.
E aquele que quiser fazer em todo o seu campo três montes de esterco por bet-seá, que faça. E aquele que quiser fazer de seu esterco um único depósito, que faça. Se colocou o esterco sobre a rocha, ou aprofundou na terra três tefachim e amontoou ali o esterco, ou construiu sobre a terra uma elevação de três e colocou sobre ela o esterco — não precisa de nenhuma medida; mesmo que fizesse assim vários montes por bet-seá, sejam grandes ou pequenos, é permitido, pois já é reconhecível que não se destinam à lavoura da terra, mas à reunião do esterco.
O Rambam decide que, uma vez satisfeita a condição de diferença de nível (rocha, rebaixamento ou elevação de três tefachim), não há limite de quantidade nem de tamanho para os montes — pois a própria disposição física já denuncia que se trata de armazenamento e não de lavoura. Ele não menciona explicitamente a opinião de Rabi Shimon de apenas escavar o local sem exigir a medida de três tefachim, alinhando-se à posição mais exigente dos sábios e de Rabi Meir.
Perush — os Mefarshim · הַמְּפָרְשִׁים
O que os grandes comentadores dizem sobre esta Mishná.
Rambam · פֵּרוּשׁ הַמִּשְׁנָה
Comentário à Mishná, Sheviit 3:3
עַד שֶׁיַּעֲמִיק שְׁלֹשָׁה. רְצוֹנִי לוֹמַר, כְּשֶׁיִּהְיֶה יוֹתֵר מִשָּׁלֹשׁ אַשְׁפַּתּוֹת לְבֵית סְאָה אֵינוֹ מֻתָּר לוֹ עַד שֶׁיַּעֲמִיק מְקוֹם הָאַשְׁפָּה אוֹ יַגְבִּיהַּ, כְּדֵי שֶׁיֵּרָאֶה שֶׁאֵין מַחֲשַׁבְתּוֹ וְכַוָּנָתוֹ לְתִקּוּן הָאָרֶץ וַעֲבוֹדָתָהּ, אֶלָּא לֶאֱסֹף הַזֶּבֶל. הָיָה לוֹ דָּבָר מֻעָט. רְצוֹנִי לוֹמַר, כְּשֶׁיִּהְיֶה לוֹ בְּתוֹךְ שָׂדֵהוּ בַּשְּׁבִיעִית זֶבֶל מֻעָט, מֻתָּר לוֹ לְהוֹסִיף עָלָיו מְעַט מְעַט עַד שֶׁיַּעֲשֶׂה אַשְׁפָּה בִּזְמַן שֶׁיְּהֵא מֻתָּר לְהוֹצִיא הַזְּבָלִין לָאַשְׁפּוֹת. וְרַבִּי אֶלְעָזָר בֶּן עֲזַרְיָה אֵינוֹ מַתִּיר זֶה, שֶׁמָּא יֹאמַר הָרוֹאֶה אוֹתָן לַעֲבוֹדַת הָאָרֶץ נִתְכַּוֵּן. רַבִּי אֶלְעָזָר בֶּן עֲזַרְיָה יְחַיְּבֵהוּ לְהוֹצִיא עֶשֶׂר מַשְׁפֵּלוֹת כְּאֶחָת עַד שֶׁיִּוָּדַע לַכֹּל שֶׁהוּא עוֹשֶׂה אַשְׁפָּה. וְאֵין הֲלָכָה כְּרַבִּי מֵאִיר וְלֹא כְּרַבִּי אֶלְעָזָר בֶּן עֲזַרְיָה, וְהֲלָכָה כַּחֲכָמִים.
"A menos que aprofunde três": quero dizer, quando houver mais de três montes de esterco por bet-seá, não lhe é permitido, a menos que aprofunde o local do monte ou o eleve, para que se veja que sua intenção não é reparar e trabalhar a terra, mas apenas reunir o estrume.
"Se tinha pouca quantidade": quero dizer, quando tiver em seu campo, na shevi'it, pouco estrume, é permitido acrescentar a ele pouco a pouco, até fazer um monte, no tempo em que já é permitido tirar estrume para os montes. E Rabi Elazar ben Azariá não permite isso, temendo que quem o veja pense que sua intenção é a lavoura da terra. Rabi Elazar ben Azariá o obriga a tirar dez cestos de uma só vez, até que seja conhecido por todos que está fazendo um monte de esterco. E a halachá não segue nem Rabi Meir nem Rabi Elazar ben Azariá, mas segue os sábios.
Bartenura · בַּרְטְנוּרָא
Comentário à Mishná, Sheviit 3:3
יָתֵר מִכָּאן. מִשָּׁלֹשׁ אַשְׁפּוֹת, מֻתָּר. וְהַיְנוּ דְּרַבִּי שִׁמְעוֹן דְּרֵישָׁא. עַד שֶׁיַּעֲמִיק שְׁלֹשָׁה. שֶׁיַּעֲמִיק מְקוֹם הָאַשְׁפָּה אוֹ יַגְבִּיהַּ מִשְּׁאָר הַקַּרְקַע שְׁלֹשָׁה טְפָחִים, שֶׁיִּהְיֶה נִכָּר דְּלִכְנֹס הַזֶּבֶל לְמָקוֹם אֶחָד הוּא עוֹשֶׂה וְלֹא לְזַבֵּל אֶת הַשָּׂדֶה. עוֹשֶׂה אָדָם אֶת זִבְלוֹ אוֹצָר. אוֹתָם שָׁלֹשׁ אַשְׁפּוֹת שֶׁל שְׁלֹשִׁים מַשְׁפֵּלוֹת, יָכוֹל לַעֲשׂוֹת אוֹתָם אַשְׁפָּה אַחַת וּלְהוֹסִיף עֲלֵיהֶם כְּמוֹ שֶׁיִּרְצֶה. רַבִּי מֵאִיר אוֹסֵר. בַּיְרוּשַׁלְמִי מוּכָח דִּבְיוֹתֵר מִכַּשִּׁעוּר בִּלְבָד אָסַר רַבִּי מֵאִיר. וְאֵין הֲלָכָה כְּרַבִּי מֵאִיר. הָיָה לוֹ דָּבָר מֻעָט. שֶׁאֵין לוֹ לְהוֹצִיא בְּפַעַם אַחַת כַּשִּׁעוּר הַמְפֹרָשׁ לְעֵיל, מוֹצִיא אוֹתוֹ מְעַט וּמוֹסִיף עָלָיו וְהוֹלֵךְ. רַבִּי אֶלְעָזָר בֶּן עֲזַרְיָה אוֹסֵר. שֶׁמָּא לֹא יִהְיֶה לוֹ זֶבֶל יוֹתֵר וְנִרְאֶה כִּמְזַבֵּל שָׂדֵהוּ, עַד שֶׁיּוֹצִיא עֶשֶׂר מַשְׁפֵּלוֹת כְּאַחַת. אוֹ עַד שֶׁיַּעֲמִיק שְׁלֹשָׁה אוֹ יַגְבִּיהַּ שְׁלֹשָׁה. שֶׁכֵּיוָן שֶׁאוֹתוֹ מָקוֹם מְשֻׁנֶּה מִשְּׁאָר הַשָּׂדֶה לֹא מֵחֲזֵי כִּמְזַבֵּל, וְכֵן אִם נְתָנוֹ עַל הַסֶּלַע שֶׁאֵינוֹ רָאוּי לִזְרִיעָה.
"Mais que isso": de três montes, é permitido — e é isso que diz Rabi Shimon no começo, e aqui vem ensinar que Rabi Shimon permite mesmo sem haver dez cestos, contanto que não haja menos de três.
"A menos que aprofunde três": que aprofunde o local do monte, ou o eleve em relação ao resto do terreno em três tefachim, para que seja reconhecível que reunir o estrume num só lugar é o que está fazendo, e não adubar o campo.
"Faz o homem de seu esterco um depósito": aqueles três montes de trinta cestos pode transformá-los num único monte e acrescentar a eles o quanto quiser.
"Rabi Meir proíbe": no Yerushalmi fica provado que Rabi Meir proíbe apenas além da medida — mas dentro da medida, se em três lugares é permitido, num só lugar tanto mais. E a halachá não segue Rabi Meir.
"Se tinha pouca quantidade": que não tem para tirar de uma só vez a medida explicada acima, tira-a pouco a pouco e vai acrescentando a ela.
"Rabi Elazar ben Azariá proíbe": temendo que não tenha mais estrume depois, e pareça que está adubando seu campo — a menos que tire dez cestos de uma só vez, ou que aprofunde três ou eleve três: pois, sendo aquele lugar diferente do resto do campo, não parece adubação — e o mesmo se o colocou sobre a rocha, que não é própria para semeadura.
Massechet Sheviit não possui Guemará no Talmud Bavli — é um dos tratados da Ordem de Zeraim sem comentário talmúdico babilônico (com exceção de Berachot), restando apenas o Talmud Yerushalmi e a Tosefta. Por isso, o comentário de Rashi é omitido nesta e em todas as demais mishnayot deste tratado.