Seder Nezikin · Massechet Avot · Perek Alef · Mishná 11 de 18

Avtalion: o cuidado dos sábios com suas próprias palavras

חֲכָמִים הִזָּהֲרוּ בְדִבְרֵיכֶם
Mishná (ed. Torat Emet, domínio público) · tradução original PT-BR

A Mishná · הַמִּשְׁנָה

Segundo membro do quinto par: Avtalion, com sua severa advertência sobre a precisão da palavra dos sábios.
Avtalion dizia: sábios, sede cuidadosos com vossas palavras, para que não incorrais em pena de exílio e sejais exilados a um lugar de águas más, e bebam os discípulos que vierem após vós, e morram, e seja profanado o Nome do Céu.
אַבְטַלְיוֹן אוֹמֵר, חֲכָמִים, הִזָּהֲרוּ בְדִבְרֵיכֶם, שֶׁמָּא תָחוּבוּ חוֹבַת גָּלוּת וְתִגְלוּ לִמְקוֹם מַיִם הָרָעִים, וְיִשְׁתּוּ הַתַּלְמִידִים הַבָּאִים אַחֲרֵיכֶם וְיָמוּתוּ, וְנִמְצָא שֵׁם שָׁמַיִם מִתְחַלֵּל:

Halachot · הֲלָכוֹת

Rambam · Perush HaMishná, Avot 1:11
מים הרעים כנוי לאפיקורסות ואמרו השמרו בדבריכם בתוך ההמון ולא יהיה בדבריכם מקום שיסבול פירוש אחר מפני שאם יהיו שם אנשים כופרים יפרשו אותם כפי אמונתם והתלמידים כבר שמעו אותם מהם ויחזרו לאפיקורסות ויחשבו שזאת היתה אמונתכם ויהיה בזה חלול השם כאשר אירע לאנטיגנוס עם צדוק וביתוס:

Rambam explica "águas más" como termo para a heresia (apicorsut), e que "sede cuidadosos com vossas palavras" significa que, perante a multidão, as palavras não devem deixar margem para interpretação alternativa — pois, se houver hereges presentes, eles interpretarão segundo sua própria crença, e os discípulos, tendo ouvido isso deles, voltarão à heresia pensando que este era o próprio ensinamento do mestre — resultando em profanação do Nome de D'us, como ocorreu com Antígono e seus discípulos Tzadok e Beitos.

Bartenura · Avot 1:11
הִזָּהֲרוּ בְדִבְרֵיכֶם. שֶׁלֹּא תַּנִּיחוּ מָקוֹם לַמִּינִים לִטְעוֹת בְּדִבְרֵיכֶם:

שֶׁמָּא תָחוּבוּ חוֹבַת גָּלוּת. כְּלוֹמַר, אַף עַל פִּי שֶׁבַּמָּקוֹם שֶׁאַתֶּם בּוֹ אֵין שָׁם מִינִים, יֵשׁ לָחוּשׁ שֶׁמָּא יִגְרֹם הַחֵטְא וְתִתְחַיְּבוּ גָּלוּת, וְתִגְלוּ לְמָקוֹם שֶׁיֵּשׁ שָׁם אֲנָשִׁים שֶׁמַּרְאִים פָּנִים בַּתּוֹרָה שֶׁלֹּא כַּהֲלָכָה, וְהֵם כִּנּוּי לַמַּיִם הָרָעִים, וְיָבִינוּ מִתּוֹךְ דִּבְרֵיכֶם דְּבָרִים שֶׁאֵינָם הֲגוּנִים, וְיִשְׁתּוּ הַתַּלְמִידִים הַבָּאִים אַחֲרֵיכֶם מֵאוֹתָם דְּבָרִים דִּבְרֵי מִינוּת וְיָמוּתוּ בַּעֲוֹנָם:

וְנִמְצָא שֵׁם שָׁמַיִם מִתְחַלֵּל. שֶׁיִּשָּׁאֲרוּ אוֹתָן דֵּעוֹת בְּטֵלוֹת בָּעוֹלָם. כְּמוֹ שֶׁקָּרָה לְאַנְטִיגְנוֹס אִישׁ סוֹכוֹ עִם צָדוֹק וּבַיְתּוֹס תַּלְמִידָיו, שֶׁאָמַר לָהֶם אַל תִּהְיוּ כַּעֲבָדִים הַמְשַׁמְּשִׁים אֶת הָרַב עַל מְנָת לְקַבֵּל פְּרָס, וְאָמְרוּ הֵם, אֶפְשָׁר פּוֹעֵל עוֹשֶׂה מְלָאכָה כָּל הַיּוֹם וְטוֹרֵחַ וְלָעֶרֶב אֵינוֹ מְקַבֵּל פְּרָס. וְיָצְאוּ לְמִינוּת הֵם וְתַלְמִידֵיהֶם, וְנִקְרָאִים צְדוֹקִים וּבַיְתּוֹסִים עַד הַיּוֹם:

Bartenura, sobre "sede cuidadosos com vossas palavras", explica que é para não deixar margem para que hereges errem por causa delas. Sobre "para que não incorrais em pena de exílio", ensina que, mesmo onde atualmente não há hereges, é preciso cuidado, pois o pecado pode acarretar o exílio, e se será exilado a um lugar onde há pessoas que distorcem as Escrituras de modo impróprio — sendo estas a metáfora das "águas más". Sobre "seja profanado o Nome do Céu", explica que é para que aquelas visões vazias permaneçam correntes no mundo, como ocorreu a Antígono de Socho com seus discípulos Tzadok e Beitos, a quem ensinou "não sejais como servos que servem o senhor com a condição de receber recompensa" — e eles, mal-entendendo, concluíram que não haveria recompensa alguma nem Mundo Vindouro, fundando dali suas escolas heréticas.

Perush — os Mefarshim · הַמְּפָרְשִׁים

Rashi רַשִׁ״י
Rashi sobre Avot, Perek Alef, Mishná 11
הזהרו בדבריכם. בחזרת שמועתכם:

שמא תחובו חובת גלות. כלומר שמא תהיו מורים בדבר האיסור שיש בו גלות:

ותגלו למקום מים הרעים. למקום אחר שאין שם תלמידים הגונים ותלמדו להם וכשתחזרו למקומכם ישתו התלמידים הבאים אחריכם וילמדו מכם להתיר דבר של איסור ויבואו לידי חיוב מיתה:

ונמצא שם שמים מתחלל על ידיכם לפי שהכל יאמרו ראיתם הללו בני אדם שהיו תלמידי' הגונים ומתו בחצי ימיהם [ולא הגינה תורתם עליהם שכתוב בה כי ארך ימים ושנות חיים. וכתיב כי הוא חייך ואורך ימיך וכתיב עץ חיים היא למחזיקים בה]:

Rashi explica "sede cuidadosos com vossas palavras" como cuidado ao repetir os próprios ensinamentos. Sobre "para que não incorrais em pena de exílio", adverte contra ensinar com leniência sobre uma proibição que na verdade acarreta o castigo de exílio. Sobre "e sejais exilados a um lugar de águas más", explica que se trata de outro lugar onde não há discípulos dignos, e ali se ensina a eles; ao retornar ao seu lugar de origem, os discípulos que vierem depois bebem do que foi ensinado e aprendem a permitir algo proibido, chegando à culpa capital. E "seja profanado o Nome do Céu" por causa disso, pois todos dirão: "vede estas pessoas, que eram discípulos dignos, e morreram no meio de seus dias" — sem que a Torá os protegesse, embora dela se diga "para prolongamento de dias", "pois ela é tua vida e o prolongamento de teus dias", "é árvore de vida para os que a seguram".