Talmud Yerushalmi · Massechet Peá · Perek Guimel · Halachá 2
פֵּאָה

Cebolas úmidas para o mercado e secas para a eira, o desbaste (meidal), o mêirog e a nigella, o leket da colheita e das cinco videiras

Perek Guimel, Halachá 2 — segunda halachá do terceiro perek de Massechet Peá no Talmud Yerushalmi

Esta halachá comenta a Mishná sobre quem separa cebolas úmidas para o mercado e conserva as secas para a eira — dando pe'á de cada lote em separado, o mesmo valendo para ervilhas e vinhas —, sobre quem desbasta seu campo (dando pe'á só do que restou), e sobre quem arranca "com uma só mão" (dando pe'á do que restou sobre tudo). A guemará identifica o "mêirog" de uma baraita com o caso das cebolas úmidas e secas, traz a explicação de Rabi Yose sobre a nigella que produz bulbo fino quando semeada e bulbo grande quando transplantada, discute se a hortaliça em geral se sujeita à pe'á segundo Rabi Yirmeya, examina o versículo "o leket de tua colheita" para excluir o leket do arranque à mão, traz a disputa entre Rabi Elazar e Rabi Yose sobre colher espigas para a massa, a baraita das cinco videiras levadas para casa e as posições de Rabi Yudan e Rabi Yose sobre uvas maduras e verdes, e fecha voltando ao desbaste, com a distinção de Rabi Yehudá entre desbastar para vender e desbastar para uso próprio, e o esclarecimento de Rabi Zeira sobre a intenção original da semeadura densa.

A Mishná · הַמִּשְׁנָה

הַמַּחֲלִיק בְּצָלִים לַחִין לְשׁוּק וּמְקַיֵּים יְבֵשִׁין לְגוֹרֶן נוֹתֵן פֵּיאָה לְאֵלּוּ לְעַצְמָן וּלְאֵלּוּ לְעַצְמָן וְכֵן בַּאֲפוּנִים וְכֵן בְּכֶרֶם. הַמֵּידָל נוֹתֵן מִן הַמְשׁוּאָר עַל מַה שֶׁשִּׁיֵיר. וְהַמַּחֲלִיק מֵאַחַת יָד נוֹתֵן מִן הַמְשׁוּאָר עַל הַכֹּל.

Mishná: Quem separa cebolas úmidas para o mercado e conserva as secas para a eira dá pe'á destas (as úmidas) por si e daquelas (as secas) por si; e o mesmo vale para ervilhas, e o mesmo vale para vinha. Quem desbasta seu campo dá pe'á do que restou ao final, sobre o que naquele desbaste deixou. E quem arranca com uma só mão (pouco a pouco) dá pe'á do que restou ao final sobre tudo.

A Halachá · הֲלָכָה ב

01O "mêirog" obrigado no começo e no fim é o caso das cebolas úmidas e secas — e a explicação de Rabi Yose sobre a nigella
Yerushalmi · Peá 3:2
תַּנִּי הַמֵּירוֹג חַיָיב בִּתְחִילָתוֹ וְחַיָיב בְּסוֹפוֹ. וְאֵיי דֵינוֹ מֵירוֹג. אָמַר רִבִּי יִרְמְיָה כְּהָדָא דְתַנֵּינָן הַמַּחֲלִיק בְּצָלִין לַחִים לְשׁוּק וּמְקַיֵים יְבֵישִׁין לְגוֹרֶן. אֲמַר רבִּי יוֹסֵי הַדֵּין קִיצְחָה כַּד אַתְּ זְרַע לֵיהּ הוּא עֲבִיד בָּצֶל דַּקִּיק. כַּד אַתְּ שְׁתַל לֵיהּ הוּא עֲבִיד בָּצֶל רָב. דִּי לָא כֵן מַה נָן אָמְרִין הוֹאִיל וְהוּא לִזְרִיעָה יְהֵא פָּטוּר מִן הַפֵּיאָה. וְחִיטִּין לֹא לִזְרִיעָה הֵן. חִטִּין רוּבָּן לַאֲכִילָה וְזֶה רוּבּוֹ לִזְרִיעָה. עַל דַּעְתֵּיהּ דְּרִבִּי יִרְמְיָה יֶרֶק חַיָיב בְּפֵיאָה. מִינוֹ מַכְנִסוֹ לְקִיּוּם. מַה עֲבַד לָהּ רְבִּי יוֹסֵי. גָּמוּר הוּא וְאֵינוֹ מְחוּסָּר אֶלָּא לְיַבֵּשׁ.

Foi ensinado numa baraita: o "mêirog" (campo colhido em fases) é obrigado à pe'á em seu começo, e é obrigado à pe'á em seu fim. E o que é o "mêirog"? Disse Rabi Yirmeya: é como ensinamos em nossa Mishná: "quem separa cebolas úmidas para o mercado e conserva as secas para a eira" — pois ali se dá pe'á tanto no começo, quando se colhem as úmidas, quanto no fim, quando se colhem as secas. Disse Rabi Yose: esta nigella (planta usada como especiaria) — quando tu a semeias diretamente, ela produz um bulbo fino; quando tu a transplantas como muda já crescida, ela produz um bulbo grande. Pois, se não fosse assim, o que diríamos? Que, sendo a nigella semeada destinada à semeadura posterior, isto é, a ser replantada, ficaria isenta da pe'á — pois o que se destina à semeadura não se sujeita à pe'á, conforme já ensinado. Mas então também o trigo não se destinaria à semeadura e ficaria isento pela mesma razão? A distinção é que o trigo, em sua maior parte, se destina à alimentação, e esta (a nigella semeada), em sua maior parte, se destina à semeadura — por isso a nigella semeada fica isenta, e só se obriga a pe'á quando ela é transplantada e produz o bulbo grande, destinado a ficar. Segundo a opinião de Rabi Yirmeya — que identificou o mêirog com o caso das cebolas — a hortaliça em geral se sujeita à pe'á desde seu início, mesmo verde? Sim, pois sua espécie se recolhe para ser conservada (há um tipo de cebola guardado seco, o que basta para obrigar também o tipo colhido verde). O que faz Rabi Yose com essa dificuldade, já que ele não aceita esse raciocínio? Ele responde que a cebola verde já é considerada acabada em seu crescimento, e não lhe falta mais nada senão secar — por isso já se obriga por si mesma, sem depender da existência do tipo guardado seco.

02"O leket de tua colheita", não o leket do arranque à mão — a disputa de Rabi Elazar e Rabi Yose, e a baraita das cinco videiras
Yerushalmi · Peá 3:2
תַּנִּי לֶקֶט קְצִירְךָ וְלֹא לֶקֶט קִיטוּף. רִבִּי זְעִירָא רִבִּי חִיָיא בְשֵׁם רִבִּי יוֹחָנָן הַמְלַקֵּט שִׁבֳּלִין לְעִיסָּתוֹ אֲפִילוּ כָּל שֶׁהוּא פָּטוּר מִן הַפֵּיאָה. רִבִּי לְעָזָר אוֹמֵר אֲפִילוּ בְמַגָּל. אֲמַר רִבִּי יוֹסֵי וְהוּא שֶׁשִּׁיֵיר. וְהָתַנִּי הָיוּ לוֹ חָמֵשׁ גְּפָנִים וְהוּא בּוֹצְרָן וּמַכְנִיסָן לְתוֹךְ בֵּיתוֹ פָּטוּר מִן הַפֶּרֶט וּמִן הָעָרְלָה וּמִן הָרְבָעִי וְחַיָיב בְּעוֹלְלוֹת. אָמַר רִבִּי יוּדָן כָּאן בִּגְמוּרוֹת כָּאן בִּשְׁאֵינָן גְּמוּרוֹת. אָמַר רִבִּי יוֹסֵי וַאֲפִילוּ תֵימָא כָאן וְכָאן בִּגְמוּרוֹת. כָּאן וְכָאן בִּשְׁאֵינָן גְּמוּרוֹת. תַּמָּן כְּשֶׁבִּיקֵּשׁ לְאוֹכְלָן עֲנָבִים. בְּרַם הָכָא כְּשֶׁבִּיקֵּשׁ לַעֲשׂוֹתָן יַיִן עוֹשֶׂה. הָדָא יַלְפָא מִן הַהִיא וְהַהִיא יַלְפָה מִן הָדָא. הָדָא יַלְפָה מִן הַהִיא שֶׁאִם בִּיקֵּשׁ לְאוֹכְלָן מְלִילוֹת וַאֲפִילוּ לֹא שִׁיֵיר. וְהַהִיא יַלְפָה מִן הָדָא שֶׁאִם בִּיקֵּשׁ לִשְׁתוֹתָן יַיִן וְהוּא שֶׁשִּׁיֶיר.

Foi ensinado numa baraita, sobre o versículo: "o leket de tua colheita" (Levítico 19:9) — e não o leket do arranque à mão — isto é, quem colhe manualmente, sem instrumento, não é considerado como colhendo uma verdadeira "colheita" para os fins da lei de leket. Rabi Zeira, Rabi Chiyá em nome de Rabi Yochanan: quem colhe espigas à mão para fazer sua massa, mesmo em qualquer quantidade, fica isento da pe'á — pois isso não é considerado colheita. Rabi Elazar diz: mesmo com a foice — também nesse caso fica isento, desde que a intenção seja apenas para comer no ato, e não para armazenar. Disse Rabi Yose: e isso vale apenas quando ele deixou algo de resto no campo, sem colher tudo com a foice. Mas não foi ensinado numa baraita: "se ele tinha cinco videiras e as vindimou e as trouxe para dentro de sua casa, fica isento de peret (bagos caídos), de orlá e do quarto ano, mas é obrigado quanto aos olelot (cachos incompletos)" — e ali não se menciona a condição de ter deixado resto? Disse Rabi Yudan: aqui (na baraita de Rabi Elazar) trata-se de uvas maduras; ali (na baraita das cinco videiras), de uvas ainda não maduras. Disse Rabi Yose: e mesmo se disseres que aqui e ali ambas tratam de uvas maduras, ou aqui e ali ambas tratam de uvas ainda não maduras — não há contradição, pois: ali (na baraita das cinco videiras), trata-se de um caso em que o dono pretendia comê-las como uvas frescas; mas aqui (na baraita de Rabi Elazar), trata-se de um caso em que o dono pretendia fazê-las em vinho — e é isso que ele faz. Esta lei se aprende daquela, e aquela se aprende desta. Esta (a baraita das cinco videiras) se aprende daquela (a de Rabi Elazar): que, se o dono pretendia comê-las como espigas esfregadas (melilot), fica isento mesmo que não tenha deixado resto. E aquela (a de Rabi Elazar) se aprende desta (as cinco videiras): que, se o dono pretendia bebê-las como vinho, só fica isento se deixou resto.

03Sobre o desbaste: Rabi Yehudá distingue desbastar para vender de desbastar para uso próprio, e Rabi Zeira esclarece a intenção original da semeadura densa
Yerushalmi · Peá 3:2
הַמֵּידָל נוֹתֵן מִן הַמְשׁוּאָר עַל מַה שֶׁשִּׁיֵיר. תַּנִּי אָמַר רִבִּי יוּדָה בְּמַה דְּבָרִים אֲמוּרִים בְּמֵידַל לְשׁוּק אֲבָל בְּמֵידַל לְבַיִת נוֹתֵן מִן הַמְשׁוּאָר עַל הַכֹּל. אֲמַר רִבִּי זְעִירָא הָדָא דְּתֵימָא בְּשֶׁעִיבָּה עַל מְנָת לְהַדֵּל. אֲבָל אִם עִיבָּה עַל מְנָת שֶׁלֹּא לְהַדֵּל לֹא סוֹף דָּבָר לְבֵיתוֹ אֶלָּא אֲפִילוּ לְשׁוּק נוֹתֵן מִן הַמְשׁוּאָר עַל הַכֹּל.

"Quem desbasta seu campo dá pe'á do que restou ao final, sobre o que naquele desbaste deixou" — citação da Mishná. Foi ensinado numa baraita: disse Rabi Yehudá: quando se disse isso? Quando ele desbasta para vender no mercado o que foi arrancado — pois esse arrancado é apenas descarte, sem valor de colheita própria. Mas quando ele desbasta para uso de sua própria casa, dá pe'á do que restou ao final sobre tudo — pois ali, ele considera o próprio arrancado como aproveitamento do campo. Disse Rabi Zeira: isto que disseste vale quando ele semeou denso com a intenção de depois desbastar. Mas se ele semeou denso com a intenção de não desbastar (e só depois mudou de ideia), não é só para uso de sua casa que se dá pe'á sobre tudo, mas mesmo para o mercado ele dá pe'á do que restou ao final sobre tudo — pois, não havendo intenção original de desbaste, todo o plantio conta como uma única colheita, seja qual for o destino do que se arranca.

Nota

Esta segunda halachá do Perek Guimel comenta a Mishná das cebolas úmidas separadas para o mercado e secas para a eira (com pe'á dada a cada lote em separado, valendo também para ervilhas e vinha), do desbaste (pe'á só do que restou) e de quem arranca com uma só mão (pe'á do resto sobre tudo). A guemará identifica o "mêirog" da baraita com o caso das cebolas úmidas e secas, e traz a explicação de Rabi Yose sobre a nigella, que produz bulbo fino quando semeada e bulbo grande quando transplantada — o que resolve por que ela não fica isenta da pe'á como o trigo, também destinado em parte à semeadura; discute se a hortaliça em geral já se sujeita à pe'á segundo Rabi Yirmeya, com a réplica de Rabi Yose de que a cebola verde já está acabada em seu crescimento; examina o versículo "o leket de tua colheita" para excluir o arranque manual, traz a disputa entre Rabi Elazar (mesmo com foice) e Rabi Yose (só se deixou resto), harmoniza essa baraita com a das cinco videiras através das posições de Rabi Yudan e Rabi Yose sobre uvas maduras e verdes e a intenção de comer ou fazer vinho, mostrando que uma lei se aprende da outra; e fecha voltando ao desbaste, com Rabi Yehudá distinguindo desbaste para venda de desbaste para uso próprio, e Rabi Zeira esclarecendo que tudo depende da intenção original ao semear denso.