Talmud Yerushalmi · Massechet Sheviit · Perek Dalet · Halachá 1 (abertura do capítulo)
שְׁבִיעִית

Recolher lenha, pedras e ervas do próprio campo: abertura do Perek Dalet

Perek Dalet, Halachá 1 — abertura do capítulo, no Talmud Yerushalmi, Massechet Sheviit

Primeira halachá do Perek Dalet de Massechet Sheviit: a Mishná ensina que, antigamente, diziam que se recolhe lenha, pedras e ervas do próprio campo — apenas as peças grossas — da mesma forma como se recolhe do campo do companheiro; mas, quando se multiplicaram os transgressores, instituíram que este recolhesse do campo daquele, e aquele do campo deste, sem que se devesse favor, e nem é preciso dizer que não se lhes fixaria sustento. A guemará, com Rabi Yoná, detalha a formulação exata da Mishná e as três instituições sucessivas, cada uma motivada pela suspeita de que se burlava a anterior; traz o ensino de Rabi Zeira de que cada instituição permaneceu válida em seu próprio tempo; discute como o animal ou o fogareiro de alguém no campo comprovam sua presença legítima, e até onde é permitido voltar para recolher pedras grossas dentre as finas sem esvaziar o campo inteiro no ano sabático; examina as duas versões contraditórias sobre o campo cheio de pedras grossas, apoiando-se na regra de quem limpa o próprio campo de pedras — tomando as de cima e deixando as que tocam a terra — e no critério de quem as retira esparsamente, uma ou duas de cada vez; estende a mesma regra ao Moed e às pedras; e fecha com o ensino de Rabi Yossá em nome de Menachem sobre Rabi Akiva, que agia segundo seu próprio critério — vendo alguém podar uma vinha e sendo questionado se isso não era proibido, respondeu que apenas queria endireitar os ramos tortos, encerrando com o dito de que o coração sabe se é para o reto ou para os tortuosos.

Perek Daletפֶּרֶק רְבִיעִי

A Mishná · מַתְנִיתִין

בָּרִאשׁוֹנָה הָיוּ אוֹמְרִים מְלַקֵּט אָדָם עֵצִים וָאֲבָנִים וָעֲשָׂבִים מִתּוֹךְ שֶׁלּוֹ כְּדֶרֶךְ שֶׁהוּא מְלַקֵּט מִתּוֹךְ שֶׁל חֲבֵירוֹ אֶת הַגַּס הַגַּס. וּמִשֶּׁרָבוּ עוֹבְרֵי עֲבֵירָה הִתְקִינוּ שֶׁיְּהֵא זֶה מְלַקֵּט מִתּוֹךְ שֶׁל זֶה וְזֶה מְלַקֵּט מִתּוֹךְ שֶׁל זֶה שֶׁלֹּא בְטוֹבָה וְאֵין צוֹרֶךְ לוֹמַר שֶׁיִּקְצֹץ לָהֶן מִזוֹנוֹת.

Mishná: Antigamente diziam: recolhe-se lenha, pedras e ervas do próprio (campo) — apenas as peças grossas — da mesma forma como se recolhe do (campo) do companheiro. Mas, quando se multiplicaram os transgressores, instituíram que este recolhesse do (campo) daquele, e aquele recolhesse do (campo) deste, sem que se devesse favor; e nem é preciso dizer que não se lhes fixaria sustento (como pagamento por esse trabalho).

A Halachá · הֲלָכָה א

01Rabi Yoná: a formulação exata e as três instituições sucessivas
Yerushalmi · Sheviit 4:1
בָּרִאשׁוֹנָה הָיוּ אוֹמְרִים כו׳. אָמַר רִבִּי יוֹנָה הָכֵין צוֹרְכָה מִיתְנֵי בָּרִאשׁוֹנָה הָיוּ אוֹמְרִים מְלַקֵּט אָדָם עֵצִים וָעֲשָׂבִים מִתּוֹךְ שֶׁלּוֹ אֶת הַגַּס הַגַּס כְּדֶרֶךְ שֶׁהוּא מְלַקֵּט בְּשֶׁל חֲבֵירוֹ בֵּין דַּקִּים לְגַסִּים. נֶחְשְׁדוּ לִהְיוֹת מְלַקְּטִין וְהֵן אוֹמֵר בַּגַּסִּים לִיקַּטְּנוּ. הִתְקִינוּ שֶׁיְּהֵא זֶה מְלַקֵּט מִתּוֹךְ שֶׁל זֶה וְזֶה מְלַקֵּט מִתּוֹךְ שֶׁל זֶה שֶׁלֹּא בְטוֹבָה. נֶחְשְׁדוּ לִהְיוֹת מְלַקְּטִין בְּטוֹבָה וְהֵן אוֹמֵר שֶׁלֹּא בְטוֹבָה לִיקַּטְנוּ. הִתְקִינוּ שֶׁיְּהוּ מֵבִיאִין מִן הַקָּרוֹב וּמִן הַמָּצוּי.

Halachá: (Citando a Mishná:) "Antigamente diziam..." etc. Disse Rabi Yoná: assim é necessário ensinar (a formulação correta): "Antigamente diziam: recolhe-se lenha e ervas do próprio (campo) — apenas o grosso — da mesma forma como se recolhe do (campo) do companheiro, tanto os finos quanto os grossos." Passaram a ser suspeitos de estar recolhendo (também os finos, do próprio campo), e eles diziam: "recolhemos apenas os grossos." Instituíram que este recolhesse do (campo) daquele, e aquele recolhesse do (campo) deste, sem favor. Passaram a ser suspeitos de estar recolhendo com favor (por acordo recíproco entre vizinhos), e eles diziam: "recolhemos sem favor." Instituíram que trouxessem do (campo) mais próximo e do mais acessível.

02Rabi Zeira: cada instituição permaneceu válida em seu tempo
Yerushalmi · Sheviit 4:1
אָמַר רִבִּי זְעִירָא רִאשׁוֹנָה רִאשׁוֹנָה מִתְקַיְימִין.

Halachá: Disse Rabi Zeira: cada instituição, em seu tempo, permaneceu válida (as três instituições não se anulam retroativamente, mas cada uma vigorou até ser substituída pela seguinte).

03O animal e o fogareiro como prova, e o limite ao voltar para recolher pedras grossas
Yerushalmi · Sheviit 4:1
הָיְתָה בְהֶמְתּוֹ שָׁם בְּהֶמְתּוֹ מוֹכַחַת עָלָיו. הָיְתָה כִּירָתוֹ שָׁם כִּירָתוֹ מוֹכַחַת עָלָיו. לִיקֵּט בְּגַסִּין מַהוּ שֶׁיַּחֲזִיר וִילַקֵּט מִן הַגַּסִּים שֶׁבְּדַקִּים. אִם אָמַר אַתְּ כֵּן אַף הוּא מְלַקֵּט אֶת כָּל שָׂדֵהוּ בַשְּׁבִיעִית.

Halachá: Se seu animal estava ali (no campo), seu animal o comprova (prova que ele está ali legitimamente, e não recolhendo às escondidas). Se seu fogareiro estava ali, seu fogareiro o comprova. (Se) recolheu peças grossas, o que (é a lei) quanto a voltar e recolher, dentre as finas, as grossas que restaram? Se disseres que sim (que é permitido), ele acabará recolhendo todo o seu campo no ano sabático.

04O campo cheio de pedras grossas: duas versões contraditórias
Yerushalmi · Sheviit 4:1
הָיְתָה שָׂדֵהוּ מְלֵיאָה גַסִּין תַּרְתֵּין מַתְנָיִין חָדָא אָמְרָה שָׁרֵי וְחָדָא אָמְרָה אָסוּר. הַמְּסַקֵּל שָׂדֵהוּ נוֹטֵל אֶת הָעֶלְיוֹנוֹת וּמַנִּיחַ אֶת הַנּוֹגְעוֹת בָּאָרֶץ הָדָא אָמְרָה שָׁרֵי. אֵי זֶהוּ הַמֵּידַל אַחַת אוֹ שְׁתַּיִם הָדָא אָמְרָה אָסוּר.

Halachá: Se seu campo estava cheio de pedras grossas, há duas versões a respeito: uma diz que é permitido, e outra diz que é proibido. "Quem limpa seu campo de pedras toma as de cima e deixa as que tocam a terra" — isso ensina que é permitido. "Qual é aquele que as retira esparsamente, uma ou duas (de cada vez)?" — isso ensina que é proibido.

05A mesma regra no Moed, e Rabi Akiva podando a vinha
Yerushalmi · Sheviit 4:1
אַף בְּמוֹעֵד כֵּן. אַשְׁכָּח תַּנָּא תַּנֵּי מְלַקֵּט אָדָם עֵצִים וָעֲשָׂבִים מִתּוֹךְ שֶׁלּוֹ אֶת הַגַּס הַגַּס כְּדֶרֶךְ שֶהוּא מְלַקֵּט מִתּוֹךְ שֶׁל חֲבֵירוֹ בֵּין דַּקִּין בֵּין גַּסִּין. בִּשְׁבִיעִית אֲבָל לֹא בְּמוֹעֵד. אַף בָּאֲבָנִים כֵן. אַשְׁכָּח תַּנֵּי אַף בָּאֲבָנִים. הַלֵּב יוֹדֵעַ אִם לְעַקֵּל אִם לָעֲקַלְקָלוֹת. רִבִּי יוֹסָה בְשֵׁם מְנַחֵם רִבִי עֲקִיבָה עֲבַד כְּשִׁיטָּתֵיהּ. חָמָא חַד אִיזְמַר כַּרְמָא. אֲמַר לֵיהּ וְלֵית אָסִיר. אֲמַר לֵיהּ לְעַקְלִין אֲנָא בָּעֵי הַלֵּב יוֹדֵעַ אִם לְעַקֵּול אִם לָעֲקַלְקָלוֹת.

Halachá: Também no Moed é assim (vale a mesma regra). Encontrou o Tana (uma baraita) que ensina: recolhe-se lenha e ervas do próprio (campo) — apenas o grosso — da mesma forma como se recolhe do (campo) do companheiro, tanto os finos quanto os grossos, no ano sabático, mas não no Moed. Também com as pedras é assim. Encontrou (uma baraita) que ensina: também com as pedras. O coração sabe se é para o (caminho) reto ou para os (caminhos) tortuosos. Rabi Yossá, em nome de Menachem: Rabi Akiva agia segundo seu próprio critério. Viu alguém podando uma vinha. Disse-lhe: "Não é proibido?" Disse-lhe: "Endireitar os (ramos) tortos, é isso que eu quero." O coração sabe se é para o reto ou para os tortuosos.

Nota

Esta é a primeira halachá do Perek Dalet de Massechet Sheviit, que abre um novo tema dentro do tratado: depois de o Perek Guimel tratar do esterco, dos currais e das pedreiras, o Perek Dalet volta-se para a recolha de lenha, pedras e ervas do campo durante o ano sabático. A Mishná ensina que, antigamente, diziam que se recolhe lenha, pedras e ervas do próprio campo — apenas as peças grossas — da mesma forma como se recolhe do campo do companheiro; mas, quando se multiplicaram os transgressores, instituíram que este recolhesse do campo daquele, e aquele do campo deste, sem que se devesse favor, e nem sequer se lhes fixaria sustento.

A guemará, com Rabi Yoná, detalha a formulação exata da Mishná e as três instituições sucessivas: primeiro, recolher do próprio campo apenas o grosso, do mesmo modo como se recolhe do campo alheio tanto o fino quanto o grosso; depois, ante a suspeita de que se recolhia o fino disfarçado de grosso, a troca de campos entre vizinhos sem favor; e, por fim, ante a suspeita de que a troca era combinada por favor recíproco, a instrução de trazer do lugar mais próximo e mais acessível. Traz o ensino de Rabi Zeira de que cada instituição permaneceu válida em seu próprio tempo. Discute como o animal ou o fogareiro de alguém no campo comprovam sua presença legítima, e até onde é permitido voltar para recolher pedras grossas dentre as finas sem que isso implique, na prática, esvaziar todo o campo no ano sabático. Examina as duas versões contraditórias sobre o campo cheio de pedras grossas, apoiando-se na regra de quem limpa o próprio campo de pedras — tomando as de cima e deixando as que tocam a terra, o que ensina a permissão — e no critério de quem as retira esparsamente, uma ou duas de cada vez, o que ensina a proibição. Estende a mesma regra ao Moed e às pedras, e fecha com o ensino de Rabi Yossá em nome de Menachem sobre Rabi Akiva, que agia segundo seu próprio critério: ao ser questionado por podar uma vinha, respondeu que apenas queria endireitar os ramos tortos, encerrando com o dito de que o coração sabe se é para o reto ou para os tortuosos.

Com esta halachá, abre-se o Perek Dalet de Massechet Sheviit, que tem oito halachot no total.