Seder Kodashim · Massechet Arachin · Perek Zayin · Mishná 2 de 5

O quinto que só o dono paga: a diferença entre resgatar o próprio campo e resgatar o de outrem

אֶחָד הַבְּעָלִים, וְאֶחָד כָּל הָאָדָם
Mishná (ed. Torat Emet, domínio público) · tradução original PT-BR

A Mishná · הַמִּשְׁנָה

Mishná breve, elo entre as regras de cálculo da anterior e as de posse da seguinte: tanto o dono quanto qualquer outra pessoa podem resgatar o campo consagrado pelo mesmo valor-base, mas só o dono acrescenta um quinto

Tanto o dono quanto qualquer pessoa — qual é a diferença entre o dono e qualquer pessoa? Apenas que o dono acrescenta um quinto, e qualquer pessoa não acrescenta um quinto.

— Esta breve mishná completa a anterior, esclarecendo que as regras de cálculo do resgate do sde achuzá — cinquenta selas por bet-kor no ano do Jubileu, ou um sela e um pundion por ano restante nos demais casos — valem igualmente para o próprio dono do campo e para qualquer terceiro que queira resgatá-lo do Templo. A única diferença entre os dois está fora dessa fórmula base: quando é o próprio dono quem resgata, a Torá exige que ele acrescente um quinto ao valor calculado, exatamente como ocorre em toda consagração ao Templo que o próprio consagrante deseja resgatar de volta — seja um animal, um objeto ou uma casa. Um terceiro, que não tem vínculo original com o bem, resgata pelo valor pleno, sem esse acréscimo. A Guemará explica esse acréscimo por múltiplas razões complementares: o dono tende a resgatar por apego pessoal ao bem, e há também um preceito de que a redenção deve ser feita, preferencialmente, pelo próprio consagrante.

אֶחָד הַבְּעָלִים, וְאֶחָד כָּל הָאָדָם. מַה בֵּין הַבְּעָלִים לְבֵין כָּל הָאָדָם, אֶלָּא שֶׁהַבְּעָלִים נוֹתְנִים חֹמֶשׁ, וְכָל אָדָם אֵינוֹ נוֹתֵן חֹמֶשׁ:

Fontes bíblicas · מְקוֹרוֹת

Vayikra 27:19
וְאִם גָּאֹל יִגְאַל אֶת הַשָּׂדֶה הַמַּקְדִּישׁ אֹתוֹ, וְיָסַף חֲמִשִׁית כֶּסֶף עֶרְכְּךָ עָלָיו וְקָם לוֹ.
“E se aquele que consagrou o campo quiser resgatá-lo, acrescentará um quinto ao valor da avaliação sobre ele, e ficará seu.”
A cláusula “e se aquele que consagrou o campo quiser resgatá-lo” especifica que é apenas “hamakdish oto” — o próprio consagrante — quem está sujeito ao acréscimo de um quinto ao valor da avaliação. É desse verso, ao lado do princípio paralelo aplicado a outras consagrações (Vayikrá 27:15, quanto à casa), que a mishná deriva a regra geral: o quinto é um encargo pessoal do consagrante que resgata de volta o que ele mesmo consagrou, não uma condição do próprio bem que recairia sobre qualquer resgatador.

Halachot · הֲלָכוֹת

Rambam · Perush HaMishná, Arachin 7:2
אחד הבעלים ואחד כל אדם, מה בין כו': אמרה תורה "ואם גאל יגאל את השדה". לפיכך אם נשארו, דרך משל, עד היובל שמונה שנים, ורצה לפדות אותה לעצמו, נותן עשר סלעים ועשר פונדיונות לכל חומר שעורים, ועל הדרך הזה מקישים.

Rambam ilustra a regra com um exemplo numérico: se restarem, por exemplo, oito anos até o Jubileu, e o próprio dono quiser resgatar o campo, ele dará dez selas e dez pundiim por cada chomer de cevada — ou seja, o valor-base de um sela e um pundion por ano restante, acrescido do quinto exigido apenas do dono, calculado sobre esse mesmo total. É segundo esse modelo que se calculam todos os demais casos de resgate por parte do próprio consagrante.

Bartenura · Arachin 7:2
וְאֶחָד כָּל הָאָדָם. פּוֹדֶה בֵית כּוֹר בַּחֲמִשִּׁים שֶׁקֶל, בֵּין שֶׁהוּא שָׁוֶה אֶלֶף שְׁקָלִים בֵּין שֶׁאֵינוֹ שָׁוֶה אֶלָּא חֲמִשָּׁה שְׁקָלִים: שֶׁהַבְּעָלִים נוֹתְנִים חֹמֶשׁ. כְּדִכְתִיב "וְאִם גָּאֹל יִגְאַל אֶת הַשָּׂדֶה הַמַּקְדִּישׁ אֹתוֹ" וְגוֹ':

Bartenura observa que qualquer pessoa — não apenas o dono — resgata o campo por exatamente cinquenta siclos por bet-kor, seja qual for seu valor real de mercado: mil siclos ou apenas cinco. Já a exigência do quinto adicional para o dono deriva diretamente do texto “e se aquele que consagrou o campo quiser resgatá-lo”.

Perush — os Mefarshim · פֵּרוּשׁ הַמְּפָרְשִׁים

Rashi רַשִׁ"י
Arachin 25a, sobre a Guemará desta mishná
ואחד כל האדם — פודה בית כור בחמשים שקל, בין שהיא שוה אלף שקלים בין שאינה שוה אלא ה' שקלים: שהבעלים נותנין חומש — דכתיב "ואם גאל יגאל את השדה המקדיש אותו" וגו'.

Rashi confirma que qualquer pessoa resgata o bet-kor por cinquenta siclos fixos, independentemente do valor real do campo, e que a obrigação do quinto adicional para o dono decorre diretamente da expressão bíblica “e se aquele que consagrou o campo quiser resgatá-lo”.