Seder Kodashim · Massechet Bechorot · Perek Bet · Mishná 9 de 9

O que sai pelo flanco e o que vem depois dele

יוֹצֵא דֹּפֶן וְהַבָּא אַחֲרָיו
Mishná (ed. Torat Emet, domínio público) · tradução original PT-BR

A Mishná · הַמִּשְׁנָה

Nascido por incisão no flanco e o que vem depois: nenhum dos dois é primogênito certo

O que sai pelo flanco, e o que vem depois dele: Rabi Tarfon diz, ambos pastarão até que desenvolvam uma mácula, e serão comidos, com sua mácula, pelos donos. Rabi Akiva diz, nenhum dos dois é primogênito — o primeiro, porque não é o que abre a matriz; e o segundo, porque outro o precedeu.

— A mishná encerra o Perek Bet com o caso de yotzê dofen: um filhote retirado do ventre da mãe por incisão no flanco, sem ter passado pelo canal natural de parto — procedimento realizado quando a mãe corre risco de vida ao parir normalmente. A Torá reserva a santidade de primogênito exclusivamente ao filhote que “abre a matriz” (peter rechem), isto é, que nasce pela via natural sendo o primeiro a fazê-lo; o que sai por incisão não preenche essa condição, e por isso não é primogênito. Mas se, depois desse parto cirúrgico, a mesma mãe ainda tiver um segundo filhote nascido agora pela via natural, também esse segundo fica em situação incerta: por um lado, ele é o primeiro a efetivamente “abrir a matriz” pela via natural; por outro, ele não é, cronologicamente, o primeiro filhote da mãe, já que o que saiu pelo flanco o precedeu. Rabi Tarfon, tratando o caso como dúvida genuína sobre qual dos dois — ou se algum deles — é o verdadeiro primogênito, determina que ambos pastem até desenvolverem mácula permanente, e só então sejam abatidos e comidos pelos próprios donos, sem que nenhum vá ao sacerdote. Rabi Akiva, por sua vez, resolve a questão com maior certeza teórica, sem tratá-la como dúvida: ele explica que nenhum dos dois pode, em princípio, ser primogênito — o primeiro, porque não nasceu pela via que a Torá define como “abertura da matriz”; e o segundo, porque, ainda que tenha nascido pela via natural, já foi precedido por outro parto (o que saiu pelo flanco), e por isso não é, tecnicamente, o “primeiro” filho de sua mãe.

יוֹצֵא דֹּפֶן וְהַבָּא אַחֲרָיו, רַבִּי טַרְפוֹן אוֹמֵר, שְׁנֵיהֶם יִרְעוּ עַד שֶׁיִּסְתָּאֲבוּ וְיֵאָכְלוּ בְמוּמָן לַבְּעָלִים. רַבִּי עֲקִיבָא אוֹמֵר, שְׁנֵיהֶן אֵינָן בְּכוֹר, הָרִאשׁוֹן מִשּׁוּם שֶׁאֵינוֹ פֶטֶר רֶחֶם, וְהַשֵּׁנִי מִשּׁוּם שֶׁקִּדְּמוֹ אַחֵר.

Halachot · הֲלָכוֹת

Rambam · Perush HaMishná, Bechorot 2:9
יוצא דופן והבא אחריו ר' טרפון אומר שניהם ירעו כו': יוצא דופן הוא שיקרע כסל הבהמה ויצא הוולד משם, ועושים זה כמו כן באשה שתקשה ללדת והגיעה לשערי מות. והלכה כר"ע.

Rambam define yotzê dofen como o procedimento de abrir o flanco do animal para dele retirar o filhote — recurso análogo ao que se pratica também com a mulher que tem parto difícil e chega a risco de morte. Conclui que a lei segue Rabi Akiva.

Bartenura · Bechorot 2:9
יוֹצֵא דֹפֶן. שֶׁנִּקְרְעָה אִמּוֹ וְהוֹצִיאוּ הָעֻבָּר דֶּרֶךְ דָּפְנוֹתֶיהָ.

Bartenura explica que yotzê dofen designa o filhote retirado quando se abre o ventre da mãe, fazendo-o sair pelo flanco.