Seder Moed · Massechet Beitzá · Perek Bet · Mishná 7 de 10

As três leniências de Rabán Gamliel

אַף הוּא אָמַר שְׁלֹשָׁה דְבָרִים לְהָקֵל
Mishná (ed. Torat Emet, domínio público) · tradução original PT-BR

A Mishná · הַמִּשְׁנָה

Em contraponto às três estringências da mishná anterior, esta mostra que o mesmo Rabán Gamliel também se posicionou, em três outros casos, do lado leniente — em oposição à maioria dos sábios, que proíbe.

Também ele disse três coisas para leniência: varre-se entre as camas, coloca-se incenso em dia de festa, e faz-se o cabrito assado inteiro nas noites de Pêssach. E os sábios proíbem.Rabán Gamliel permite varrer o chão do recinto onde se come reclinado, ainda que isso pareça nivelar buracos no piso; permite colocar incenso sobre brasas para perfumar o ambiente no dia de festa; e permite assar um cabrito inteiro, com suas patas e vísceras expostas ao lado do corpo, em memória do sacrifício pascal na noite de Pêssach. Os demais sábios proíbem os três: a varredura por parecer nivelamento do chão, o incenso por não ser algo igualmente necessário a toda pessoa, e o cabrito inteiro por assemelhar-se demais ao próprio sacrifício sagrado, podendo levar ao erro de que se pode comer carne consagrada fora do Templo.

אַף הוּא אָמַר שְׁלֹשָׁה דְבָרִים לְהָקֵל, מְכַבְּדִין בֵּין הַמִּטּוֹת, וּמַנִּיחִין אֶת הַמֻּגְמָר בְּיוֹם טוֹב, וְעוֹשִׂין גְּדִי מְקֻלָּס בְּלֵילֵי פְסָחִים. וַחֲכָמִים אוֹסְרִין:

Fonte na Torá · מָקוֹר בַּתּוֹרָה

Shemot 12:16
אַךְ אֲשֶׁר יֵאָכֵל לְכָל נֶפֶשׁ, הוּא לְבַדּוֹ יֵעָשֶׂה לָכֶם.
Exceto o que se come, por toda pessoa; somente isso se fará para vós.

Assim como a mishná anterior, esta também gira em torno da mesma frase: o que se pode fazer no dia de festa é aquilo que serve "a toda pessoa". Os sábios que proíbem o incenso entendem que ele serve apenas a paladares refinados, não a "toda pessoa", enquanto Rabán Gamliel o inclui entre os prazeres legítimos do dia sagrado; e o cabrito assado inteiro é proibido pelos sábios não por violar diretamente esse princípio, mas por criar uma aparência externa perigosa — a de que se está comendo carne consagrada como se fosse comum.

Halachot · הֲלָכוֹת

O Rambam explica que a proibição do cabrito assado inteiro é rabínica, ligada à aparência de comer carne consagrada fora do Templo; Bartenura detalha o significado do termo "mekulás" e o motivo da proibição do incenso.

Rambam · Perush HaMishná, Beitzá 2:6
מְכַבְּדִין יָדוּעַ. וְזֶה אַף עַל פִּי שֶׁהָיְתָה אַרְצָם עַפְרִית. וּמֻגְמָר הוּא הַקְטָרָה לְהָרִיחַ, אֲבָל לְגַמֵּר הַכֵּלִים דִּבְרֵי הַכֹּל אָסוּר. וּגְדִי מְקֻלָּס כְּלוֹמַר מְכֻבָּד, שֶׁהָיָה רֹאשׁוֹ עַל כְּרָעָיו וְעַל קִרְבּוֹ כְּמוֹ כֶּבֶשׂ הַפֶּסַח שֶׁהָיָה נֶאֱכָל בִּירוּשָׁלַיִם. וְהֲלָכָה כַּחֲכָמִים.

“Varre-se” — é conhecido; e isso, ainda que o chão de sua terra fosse de terra batida. “Incenso” é a queima para se perfumar, mas para perfumar os utensílios, por unanimidade, é proibido. “Cabrito assado inteiro” — isto é, honrado, com sua cabeça sobre suas patas e suas vísceras, como o cordeiro pascal que se comia em Jerusalém. E a lei segue os sábios.

Bartenura · Beitzá 2:7
מְקֻלָּס. כְּרָעָיו וּבְנֵי מֵעָיו תְּלוּיִין חוּצָה לוֹ בְּצִדּוֹ כְּשֶׁצּוֹלֵהוּ, וְהָיוּ עוֹשִׂים זֵכֶר לַפֶּסַח. מֻגְמָר. לְבוֹנָה עַל גַּבֵּי גֶּחָלִים לְהָרִיחַ בָּהּ. אֲבָל לְגַמֵּר אֶת הַכֵּלִים דִּבְרֵי הַכֹּל אָסוּר.

“Mekulás” — suas patas e suas vísceras penduradas para fora, ao seu lado, quando o assam, e faziam isso em memória do sacrifício pascal. “Incenso” — olíbano sobre brasas para se perfumar com ele; mas para perfumar os utensílios, por unanimidade, é proibido.

Perush — os Mefarshim · הַמְּפָרְשִׁים

Rashi explica por que os sábios proíbem os três casos: a varredura por nivelar o chão, o incenso por não ser prazer de "toda pessoa", e o cabrito por parecer permitir comer carne consagrada fora do Templo.

Rashi · רַשִׁ״י
Comentário à Guemará, Beitzá 22b
מְכַבְּדִין בֵּין הַמִּטּוֹת — בֵּית הַמְּסִבָּה שֶׁאוֹכְלִין שָׁם, שֶׁרְגִילִים לְהָסֵב וְלֶאֱכֹל עַל גַּבֵּי מִטּוֹת. מֻגְמָר — לְבוֹנָה עַל גַּבֵּי גֶּחָלִים. מְקֻלָּס — כְּרָעָיו וּבְנֵי מֵעָיו תְּלוּיִין חוּצָה לוֹ בְּצִדּוֹ כְּשֶׁצּוֹלֵהוּ, וְהָיוּ עוֹשִׂין זֵכֶר לַמִּקְדָּשׁ. וַחֲכָמִים אוֹסְרִין — בִּשְׁלָשְׁתָּן: בְּכִבּוּד מִשּׁוּם אַשְׁוָיֵי גוּמוֹת, וּבְמֻגְמָר מִשּׁוּם דְּלָאו צֹרֶךְ כָּל נֶפֶשׁ הוּא, וּבִגְדִי מְקֻלָּס מִפְּנֵי שֶׁדּוֹמֶה לְקָדָשִׁים וְיֹאמְרוּ מֻתָּר לְהַקְדִּישׁ וְלֶאֱכֹל קָדָשִׁים בַּחוּץ.

“Varre-se entre as camas” — o recinto de refeição, onde reclinavam e comiam sobre camas. “Incenso” — olíbano sobre brasas. “Mekulás” — suas patas e suas vísceras penduradas ao seu lado quando o assam, em memória do Templo. “E os sábios proíbem” — nos três casos: a varredura por nivelar buracos no chão, o incenso por não ser algo necessário a toda pessoa, e o cabrito assado inteiro porque se assemelha a algo consagrado, e diriam que é permitido consagrar e comer carne consagrada fora do Templo.