Seder Kodashim · Massechet Chulin · Perek Dalet · Mishná 2 de 7

A que pare pela primeira vez em dificuldade de parto

הַמְבַכֶּרֶת הַמַּקְשָׁה לֵילֵד
Mishná (ed. Torat Emet, domínio público) · tradução original PT-BR

A Mishná · הַמִּשְׁנָה

A mishná volta-se agora para o caso da fêmea que dá à luz pela primeira vez — cuja cria macho nasce automaticamente consagrada com a condição de primogênito (bechor) — e trata do que fazer quando o parto é difícil e ameaça a vida da mãe.

O destino do feto cortado membro por membro

A que pare pela primeira vez e tem dificuldade para parir — corta-se membro por membro e lança-se aos cães. Se saiu a maior parte dele, este deve ser sepultado, e ela fica isenta da condição de primogênito.

Um filhote macho, ao nascer, adquire de imediato a santidade de primogênito, sendo proibido tirar dele qualquer proveito; e, se morre, não pode ser descartado, mas deve ser sepultado. Por isso, quando o parto da fêmea primípara se complica, e é preciso desfazer o feto para salvar a mãe, a mishná permite cortá-lo membro por membro e lançar as partes aos cães — pois, enquanto a maioria dele ainda não saiu, ele não adquiriu a condição de nascido, e portanto não tem santidade alguma. Mas, se a maior parte já havia emergido de uma só vez antes de ser cortada, ela já é considerada nascida e, portanto, consagrada: se for então cortada, deve ser sepultada como qualquer primogênito morto — e a mãe, tendo já dado à luz esse primogênito, fica isenta da santidade de bechor para a cria seguinte.

הַמְבַכֶּרֶת הַמַּקְשָׁה לֵילֵד, מְחַתֵּךְ אֵבָר אֵבָר וּמַשְׁלִיךְ לַכְּלָבִים. יָצָא רֻבּוֹ, הֲרֵי זֶה יִקָּבֵר, וְנִפְטְרָה מִן הַבְּכוֹרָה:

Halachot · הֲלָכוֹת

Rambam · Perush HaMishná, Chulin 4:2
המבכרת המקשה לילד מחתך אבר אבר ומשליך כו': דין בכור שמת שיקבר ואינו מותר להאכילו לכלבים הואיל והיה קדש ועוד יתבאר במסכת בכורות שאם נחתך אבר אבר עד שנחתך רובו אינו מותר להאכילו לכלבים אלא קוברים אותן גם כן ולפיכך אמר חותך אבר אבר ומשליך לכלבים ופירוש מקשה בעת הלידה ונקרא קשוי לפי שהוא קשה ומכאוביו חזקים:

Rambam explica que a lei de um primogênito que morre é que deve ser sepultado, sendo proibido alimentar cães com ele, já que possuía santidade; e adianta, remetendo ao tratado Bechorot, que mesmo se for cortado membro por membro, uma vez que a maior parte já tenha saído, também não é permitido lançá-lo aos cães, devendo ser sepultado. Por isso a mishná especifica “corta membro por membro e lança aos cães” apenas enquanto a maioria ainda não saiu. E explica que makshá se refere ao momento do parto, chamado assim porque é difícil (kashê) e suas dores são intensas.

Bartenura · Chulin 4:2
הַמְבַכֶּרֶת הַמַּקְשָׁה לֵילֵד. בְּפֶטֶר רֶחֶם שֶׁלָּהּ. מֻתָּר לַחְתֹּךְ אֵבָר אֵבָר כְּשֶׁהוּא יוֹצֵא רִאשׁוֹן רִאשׁוֹן: וּמַשְׁלִיךְ לַכְּלָבִים. דְּכָל כַּמָּה דְלֹא נָפַק רֻבֵּיהּ לֹא קַדִּישׁ: יָצָא רֻבּוֹ. כְּאֶחָד, וַחֲתָכוֹ: הֲרֵי זֶה יִקָּבֵר. דְּבִיצִיאַת הָרֹב חָלָה קְדֻשָּׁה עָלָיו, דְּקָרִינַן בֵּיהּ אֲשֶׁר יִוָּלֵד: וְנִפְטְרָה מִן הַבְּכוֹרָה. שֶׁהַבָּא אַחֲרָיו אֵינוֹ בְכוֹר. בֵּין שֶׁיָּצָא רִאשׁוֹן אֵבָר אֵבָר וּבֵין שֶׁיָּצָא רֹב כְּאֶחָד, דְּהָא שֵׁנִי לָאו פֶּטֶר רֶחֶם הוּא:

Bartenura especifica que “a que pare pela primeira vez” refere-se ao parto do primeiro filho que abre o ventre (péter réchem), e que é permitido cortar membro por membro à medida que cada um vai saindo. Explica que se lança aos cães precisamente porque, enquanto a maioria do feto não saiu, ele ainda não adquiriu santidade. Se a maior parte saiu de uma só vez e então foi cortada, deve ser sepultada, pois a saída da maioria já faz recair sobre ela a santidade, aplicando-se o versículo sobre “o que for nascido”. E a mãe fica isenta da condição de primogênito para a próxima cria, pois esta já não é a que abriu o ventre — seja no caso em que o primeiro saiu membro por membro, seja no caso em que saiu a maioria de uma vez.

Perush — os Mefarshim · פֵּרוּשׁ הַמְּפָרְשִׁים

Rashi רש״י
Chulin 69b, sobre a Guemará desta mishná
מתני' המבכרת המקשה לילד - בפטר רחם שלה מותר לחתוך אבר אבר כשהוא יוצא ראשון ראשון: ומשליך לכלבים - דכל כמה דלא נפק רוביה לא קדיש: יצא רובו - כאחת וחתכו: ה"ז יקבר - דביציאת הרוב חלה קדושה עליו דקרינא ביה אשר יולד: ופטורה מן הבכורה - שהבא אחריו אינו בכור בין שיצא ראשון אבר אבר ובין שיצא רוב כאחת דהא שני לאו פטר רחם הוא:

Rashi, cuja explicação Bartenura reproduz quase literalmente, confirma cada um desses pontos: o corte membro por membro é permitido enquanto a maioria não saiu; a saída da maioria de uma vez já basta para consagrar o feto, com base no versículo sobre o que nasce; e a mãe fica isenta da bechorá para a cria seguinte em ambos os casos, porque esta já não é, ela mesma, a que abriu o ventre.